Cewnikowanie oznacza proces zakładania cewnika urologicznego, czyli cienkiej, elastycznej rurki połączonej ze zbiornikiem. Rurka umożliwia odprowadzenie moczu z układu moczowego. Najczęściej wsuwana jest przez cewkę do pęcherza. Zdarza się, że trzeba ją wprowadzić głębiej, aż do moczowodów, aby opróżnić nerki. Jednak nie zawsze zakładanie cewnika przebiega w opisany wyżej sposób. Są sytuacje, w których wprowadza się go przez skórę wprost do nerki lub do pęcherza (nad spojeniem łonowym).
Cewnikowanie może być przeprowadzone z powodów diagnostycznych. Wykorzystuje się je m.in. do przeprowadzenia bilansu płynów, czyli skontrolowania diurezy, podania środka cieniującego podczas cystografii czy soli fizjologicznej w trakcie badania urodynamicznego.
W celach leczniczych staje się niezbędne, gdy wydalenie moczu w sposób naturalny jest niemożliwe. Jego gromadzenie się w pęcherzu lub nerkach prowadzi bowiem do uszkodzenia tych narządów i zwiększa ryzyko zakażenia dróg moczowych.
Cewnikowanie: wskazania
Założenie cewnika konieczne jest przede wszystkim przy zastoju moczu, do którego może dojść przy łagodnym przeroście prostaty czy przy kamicy nerkowej. Znajduje też zastosowanie w urazach krocza, których konsekwencją jest uszkodzenie cewki. Wtedy do momentu jej wygojenia dren wprowadza się poprzez powłoki brzuszne wprost do pęcherza.
Cewnikowanie konieczne jest również po niektórych operacjach w obrębie układu moczowo-płciowego i układu pokarmowego, u osób utrzymywanych w śpiączce farmakologicznej, a czasami u rodzących kobiet, jeśli nie są w stanie opróżnić pęcherza. We wszystkich tych przypadkach cewnik zakładany jest możliwie na najkrótszy czas, ponieważ jego obecność sprzyja zakażeniom układu moczowego. Ale niektórzy potrzebują go na stałe, są to m.in. osoby z pęcherzem neurogennym, z chorobami neurologicznymi.
Cewnikowanie: przebieg zabiegu
U większości osób cewnikowanie polega na wprowadzeniu drenu przez cewkę do pęcherza. Zabieg ten, jeśli jest prawidłowo przeprowadzony, nie boli. Cewnik pokrywa się bowiem żelem o właściwościach poślizgowych i znieczulających. Substancja ta ma również działanie bakteriobójcze, co zapobiega infekcjom dróg moczowych. Sama rurka jest jałowa, ale może ułatwić migrację bakterii (np. Escherichia coli z okolic odbytu).
Cewnikowanie łatwiej przeprowadzić u kobiet, bo mają krótką cewkę moczową. U mężczyzn cewka jest długa i w trzech miejscach naturalnie zwężona, dlatego by jej nie uszkodzić, zabieg ten trzeba przeprowadzić z dużym wyczuciem.
Wyjmowanie drenu też nie jest bolesne, ale pierwsze oddanie moczu bywa raczej nieprzyjemne (może mu towarzyszyć pieczenie, szczypanie). Nieumiejętne, zbyt agresywne przeprowadzenie zabiegu powoduje ból, a nawet może doprowadzić do uszkodzenia cewki moczowej. Przyczyną dolegliwości, również stanu zapalnego tej delikatnej części dróg moczowych bywa za duża średnica drenu.
Ważne
Wymiana drenu na nowy
Pacjent, przymuszony sytuacją do noszenia cewnika przez pewien czas po powrocie ze szpitala, sam go nie wymienia. Robi to lekarz lub pielęgniarka urologiczna. Nie zawsze zresztą do wymiany dochodzi. Zależy to od tego, jak długo jest konieczne noszenie cewnika i z czego jest on wykonany. Cewnik lateksowy trzeba wymienić po 10 dniach, pokryty silikonem – po 3 tygodniach, wyprodukowany z czystego silikonu – dopiero po 4-6 tygodniach. Bywa, że cewnik trzeba wymienić wcześniej; powodem może być zatkanie się drenu, wyciekanie moczu czy wystąpienie objawów zakażenia dróg moczowych takich jak podwyższona ciepłota ciała, ból w podbrzuszu.
WSTECZ
